Informatie Kerk

Wetenswaardigheden
De kerk van de Protestantse Gemeente te Bergeijk is omstreeks 1812 gebouwd en is ook wel bekend als Napoleons Kerk.

Thans is het een rijks-monument. De architect van het kerkje was de Bergeijkenaar Pieter Willems.

Het huidige orgel dateert uit 1963 en is gebouwd door de gebroeders van Vulpen uit Utrecht.
Het is een mechanisch orgel, neobarok. Het orgel wordt nog elke zondag bespeeld.
Tijdens de laatste restauratie van de kerk, in 1991, zijn er ook twee glas in loodramen aangebracht.
Beide ramen hebben een toepasselijke naam gekregen, namelijk:
&Eens als de bazuinen klinken” geïnspireerd uit het boek Openbaringen.
Het andere raam heeft de naam: “Door het lijden heen” gekregen.
Het symboliseert een ineengedoken mens, gevangen onder een donkere aardkorst.

 

 

De betekenis van het nieuwe glas in lood raam “MENS VAN GOD WAAR ZIJT GIJ ?”
Ontwerp: Maja Los-de Haan
Vervaardiging: Albert van den Berk
Plaatsing: Albert van den Berk
Dit raam is gebaseerd op het bijbelboek Genesis.

Centraal in het raam staan twee mensfiguren, mens en medemens, verweven en omarmd door een engelfiguur en een boom. Ze staan in de hof van Eden, het paradijs. Een wereld zoals God het bedoeld heeft. De boom der kennis van goed en kwaad is de metafoor van verleiding en beproeving.
De slang is de verwoorder van die verleiding.
De engel is de boodschapper, de bewaker en bewaarder.
Het ei in de top van het raam is het symbool van het leven.
De duiven zijn de vredebrengers.

Boom, mens en engel, vertegenwoordigers van natuur en God, zijn met elkaar verbonden. Pas als de mens erin slaagt om in harmonie met zichzelf, de medemens, de natuur en God te leven zal zij/hij antwoord geven en zich
niet meer verstoppen.

“HIER BEN IK”.

 
Foto’s: Arjan de Ligt

Geschiedenis

De Hervormde kerk (Hof 56) is een eenvoudig bakstenen zaalkerkje met dakruiter en driezijdig gesloten kopse gevels. De kerk is gebouwd in 1812 naar plannen van Pieter Willems en herbouwd in 1857.

Lodewijk Napoleon schonk 6000 gulden voor bouw kerk Bergeijk. Het wordt daarom Een Napoleons of Lodewijks kerkje genoemd.

Onder een Napoleonskerk verstaat men in Nederland een, doorgaans protestants, kerkgebouw van het soort dat in het begin van de 19e eeuw werd gebouwd omtrent de regeringsperiode van koning Lodewijk Napoleon (1806 – 1810).
De aanleiding tot de bouw was gelegen in het feit dat de protestanten aan het eind van de 18e eeuw veel van hun in 1648 overgenomen kerkgebouwen weer aan de katholieken moesten teruggeven. Dit speelde met name in de huidige provincie Noord Brabant.
Aangezien de protestanten hierdoor in een aantal plaatsen zonder kerkgebouw zaten, werden ze financieel tegemoetgekomen in de bouw van voor hen geschikte kerken. Met name Lodewijk Napoleon toonde zich hierin genereus, vandaar de naam.
Het betreft voor het merendeel kerken die neoclassicistische stijlelementen vertonen. Het zijn sobere, meestal kleine, zaalkerkjes.

Hoe zijn de Lodewijkskerkjes gerealiseerd? in verband met gebrek aan daadkracht van gemeentebesturen bleven veel zaken doorsudderen. in het voorjaar van 1809 maakte koning Lodewijk Napoleon een vijf weken durende inspectiereis door de departementen Brabant en Zeeland. Tijdens deze reis bezocht de koning een groot aantal dorpen en plaatsen. Naast het representatieve karakter had de inspectietocht tot doel om inzicht te krijgen in de problemen van de departementen Brabant en Zeeland. de teruggave van de kerken speelde op de meeste plaatsen een belangrijk thema van het bezoek. Lodewijk Napoleon ontving overal in Brabant deputaties van katholieken en hervormden. Afhankelijk van de grootte van het dorp stelde de koning gemiddeld zo’n negenduizend gulden aan de hervormden beschikbaar. daardoor werd het mogelijk om kleine protestantse kerken te bouwen. de koning wilde via overleg ‘polderen’ tussen de katholieken en protestanten. Als de protestanten de katholieke kerk zouden afstaan stonden zij met lege handen. immers, waar moesten zij hun eredienst houden? compensatie in de vorm van gelden was op veel plaatsen het sleutelwoord. daarmee zou het mogelijk moeten worden om een kleinere en meer op maat gesneden kerk te bouwen. En zo werden tijdens de regeerperiode van koning Lodewijk Napoleon (1806-1810), en de latere Franse periode (1810-1813), bijna twintig van dergelijke kerkjes gebouwd: ‘Lodewijkskerkjes’ dus. hiervan zijn er inmiddels echter wel een aantal afgebroken. de resterende kerkjes blijven een tastbare erfenis van het ‘Konijn van Olland’.

Het is ook een Waterstaats-kerkjeWaterstaatskerk is de benaming voor Nederlandse kerkgebouwen die tussen 1824 en 1875] met financiële steun van de landelijke overheid werden gebouwd of herbouwd. Het ontwerp en de bouw van dergelijke kerken was onderhevig aan de goedkeuring en controle door ingenieurs van het ministerie van Waterstaat. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht is het begrip Waterstaatskerk niet verbonden aan een bepaalde bouwstijl.

Kerkje van Nuenen, hier geschilderd door Vincent van Gogh, heeft grote overeenkomsten met kerkje Bergeijk.